Zdjęcie

Staż pracy – co się zmienia od 2026 roku?

Czy pracując na umowie zlecenie albo prowadząc własną firmę, powinieneś mieć prawo do urlopu, odprawy czy dodatku stażowego? Od lat to pytanie budzi emocje i spory. W końcu nadchodzą zmiany. Z początkiem 2026 roku wejdzie w życie nowelizacja Kodeksu pracy, która rozszerzy definicję stażu pracy. Rząd zatwierdził już odpowiedni projekt ustawy.

Czym jest staż pracy?

W polskim prawie wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje stażu pracy:

  • Ogólny staż pracy – suma lat przepracowanych u różnych pracodawców. Ma wpływ m.in. na prawo do urlopu wypoczynkowego czy urlopu wychowawczego.
  • Zakładowy staż pracy – liczony tylko u jednego pracodawcy. Od niego zależy np. długość wypowiedzenia, prawo do odprawy, dodatków stażowych czy nagrody jubileuszowej.

Do tej pory do stażu pracy wliczano przede wszystkim zatrudnienie na etacie oraz okresy nauki np. studia. Natomiast nie brano pod uwagę umów cywilnoprawnych (zlecenie czy dzieło), a także prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Dla wielu pracowników i przedsiębiorców oznaczało to mniej korzystne warunki, np. przy ustalaniu uprawnień.

Co się zmieni od 2026 roku?

24 czerwca 2025 roku Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy i skierowała go do Sejmu. Nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 r. Co istotne, do stażu pracy będą wliczane nowe formy zatrudnienia, takie jak:

  • okresy wykonywania pracy na podstawie:
    • umowy zlecenia,
    • umowy o świadczenie usług (w tym tzw. umowy dla niań),
    • umowy agencyjnej,
  • prowadzenie działalności gospodarczej i pozostawanie osobą współpracującą,
  • bycie wspólnikiem spółek jawnych, komandytowych, partnerskich, a także jednoosobowej spółki z o.o.,
  • praca w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych,
  • służba w formacjach mundurowych (m.in. Straż Marszałkowska, Służba Celno-Skarbowa),
  • zagraniczna działalność zarobkowa inna niż zatrudnienie.

Co to oznacza w praktyce?

Przykład:

Obecnie masz sześć lat doświadczenia zawodowego, ale wcześniej pracowałeś u obecnego pracodawcy przez cztery lata na podstawie umowy zlecenie. Po nowelizacji ustawy, która wchodzi w życie 1 stycznia 2026 r., Twoje doświadczenie zawodowe wydłuży się do dziesięciu lat. Przyspieszy to Twoje prawo do:

  • 26 dni urlopu wypoczynkowego (zamiast 20),
  • dłuższego okresu wypowiedzenia,
  • wyższej odprawy, jeśli umowa zostanie rozwiązana,
  • dodatku stażowego – jeśli obowiązuje w Twoim zakładzie pracy.

Jak będzie potwierdzany staż pracy?

Nowelizacja przewiduje, że potwierdzeniem zaliczanych okresów będzie zaświadczenie z ZUS:

  • do stażu pracy będą wliczane okresy, w których odprowadzano składki na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne,
  • w przypadku ulg, takich jak „ulga na start” czy umowy zawierane z uczniami i studentami, może być wymagane dodatkowe postępowanie wyjaśniające.

Wniosek o wydanie takiego zaświadczenia należy złożyć elektronicznie – za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS)

Dlaczego te zmiany są ważne?

Nowelizacja ma wyrównać szanse wszystkich pracujących – bez względu na to, czy pracowali na etacie, zleceniu czy prowadzili własny biznes. Dla wielu osób to realna poprawa warunków pracy i lepszy dostęp:

  • stanowisk wymagających doświadczenia zawodowego,
  • świadczeń pracowniczych (np. nagrody jubileuszowej, dodatku stażowego),
  • większej stabilności zatrudnienia.

Podsumowanie – do zapamiętania!

  • Od 2026 r. staż pracy będzie liczony szerzej – obejmie też zlecenia i działalność gospodarczą.
  • Zmiany wpłyną na długość urlopu, odprawy, dodatki stażowe i inne uprawnienia.
  • Już teraz warto zebrać dokumenty potwierdzające wcześniejszą pracę, zwłaszcza jeśli nie była to praca na etacie.

Komentarze (0)

Napisz komentarz

Nie ma tutaj jeszcze żadnego komentarza, bądź pierwszy!

Napisz komentarz
Dodaj komentarz

Przeczytaj również:

Luka płacowa – jak przygotować firmę do analizy wynagrodzeń?

Transparentność wynagrodzeń coraz mocniej wpływa na sposób, w jaki firmy powinny podchodzić do polityki płacowej. Dla HR oznacza to nie tylko analizę wynagrodzeń, ale również uporządkowanie danych o stanowiskach, określenie obiektywnych kryteriów wartościowania pracy i przygotowanie się na zmieniające się wymagania prawne. Jednym z kluczowych zagadnień jest luka płacowa, czyli różnica w poziomie wynagrodzeń kobiet i mężczyzn. Sama średnia dla całej organizacji nie zawsze jednak pokazuje rzeczywistą sytuację. Aby prawidłowo interpretować wyniki, trzeba wiedzieć, kogo ze sobą porównujemy, jakie składniki wynagrodzenia uwzględniamy i według jakich kryteriów oceniamy wartość wykonywanej pracy. W tym procesie może pomóc odpowiednio skonfigurowany system ERP łączący dane dotyczące stanowisk, ich wartościowania oraz informacje kadrowo-płacowe, dzięki czemu część pracy związanej z przygotowaniem analizy można zautomatyzować. Ważne: przepisy dotyczące transparentności wynagrodzeń są obecnie przedmiotem prac legislacyjnych. W Polsce trwają prace nad wdrożeniem unijnej Dyrektywy 2023/970. Konkretne obowiązki firm mogą więc ulec zmianie. Luka płacowa – co warto wiedzieć? Luka płacowa pokazuje m.in. różnicę w poziomie wynagrodzeń kobiet i mężczyzn. Sama średnia dla całej firmy nie zawsze wystarcza – znaczenie ma również porównanie pracowników wykonujących pracę o porównywalnej wartości. Wartościowanie stanowisk pozwala oceniać pracę według wcześniej ustalonych, obiektywnych kryteriów. Do analizy potrzebne są uporządkowane dane dotyczące stanowisk, pracowników i wynagrodzeń. enova365 może wspierać zarówno wartościowanie stanowisk, jak i analizę danych kadrowo-płacowych. Dlaczego firmy powinny zainteresować się luką płacową już teraz? Transparentność wynagrodzeń to nie tylko temat dla działu kadr i płac. Dotyczy również tego, jak firma tworzy stanowiska, ustala wynagrodzenia i uzasadnia różnice pomiędzy pracownikami. Dlatego warto już teraz sprawdzić jakość danych, którymi dysponuje organizacja. Nawet najlepszy raport nie będzie wiarygodny, jeśli dane wejściowe są niekompletne lub niespójne. Od czego zacząć? Warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań: Czy opisy stanowisk są aktualne? Czy firma ma jasno określone kryteria wartościowania pracy? Czy podobne stanowiska są klasyfikowane według tych samych zasad? Czy wiadomo, jakie składniki wynagrodzenia powinny zostać uwzględnione? Czy dane kadrowo-płacowe są uporządkowane? Czy firma potrafi obiektywnie uzasadnić różnice w wynagrodzeniach? Jeśli na kilka z tych pytań odpowiedź brzmi „nie”, warto rozpocząć od uporządkowania danych i struktury stanowisk. Wartościowanie stanowisk – podstawa rzetelnej analizy Wartościowanie stanowisk polega na określeniu wartości poszczególnych prac na podstawie przyjętych kryteriów. Oceniane jest stanowisko i wymagania związane z wykonywaną pracą, a nie konkretny pracownik. W praktyce można uwzględniać m.in.: wymagane kwalifikacje i umiejętności, zakres odpowiedzialności, wymagany wysiłek, warunki wykonywania pracy, poziom kompetencji, zakres podejmowanych decyzji. Dzięki temu stanowiska można porównywać według spójnych zasad i tworzyć kategorie prac o porównywalnej wartości. Wartościowanie stanowisk w enova365 enova365 umożliwia przeprowadzenie wartościowania stanowisk z wykorzystaniem metody analityczno-punktowej. Proces obejmuje przede wszystkim: 1. Ustalenie kryteriówFirma określa, jakie elementy będą brane pod uwagę podczas oceny stanowisk. W standardowej konfiguracji enova365 wykorzystywane są cztery główne kryteria: umiejętności, odpowiedzialność, wysiłek i warunki pracy. 2. Ocena stanowiskPoszczególnym kryteriom przypisywane są odpowiednie wartości punktowe, dzięki czemu stanowiska można porównywać według tych samych zasad. 3. Ustalenie wartości stanowiskaNa podstawie zebranych danych system wylicza końcową wartość punktową stanowiska, która może zostać wykorzystana do przypisania go do odpowiedniej kategorii. Jak przygotować analizę luki płacowej w enova365? Samo wartościowanie stanowisk to jeden z elementów całego procesu. Kolejnym jest przygotowanie danych płacowych. W module Kadry i Płace enova365 można przygotować analizę różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn, zarówno w ujęciu rocznym, jak i godzinowym. 1. Określ analizowane wynagrodzenie W pierwszej kolejności należy ustalić, które składniki wynagrodzenia będą uwzględniane. Wynagrodzenie może obejmować nie tylko pensję zasadniczą, ale również premie, dodatki i inne składniki zmienne. 2. Przyporządkuj pracowników do kategorii Pracowników można przypisać do odpowiednich kategorii związanych z wykonywaną pracą, wykorzystując wcześniej przygotowane informacje o stanowiskach. 3. Wykonaj analizę Po przygotowaniu danych system może wygenerować zestawienia dotyczące m.in.: luki płacowej dla całej organizacji, luki płacowej w poszczególnych kategoriach, wynagrodzeń w ujęciu rocznym, wynagrodzeń w ujęciu godzinowym, pracowników uwzględnionych w analizie. Dzięki temu firma może przejść od samego wskaźnika do analizy konkretnych grup i przyczyn występujących różnic. Czy każda różnica w wynagrodzeniach oznacza problem? Nie. Wynagrodzenia mogą różnić się z wielu powodów. Znaczenie mogą mieć m.in. doświadczenie, kompetencje, zakres odpowiedzialności czy wyniki pracy. Istotne jest jednak, aby organizacja potrafiła wskazać obiektywne uzasadnienie występujących różnic. Dlatego celem analizy luki płacowej nie powinno być wyłącznie znalezienie jednej liczby. Ważniejsze jest pytanie: Czy różnice w wynagrodzeniach można wyjaśnić obiektywnymi kryteriami? Właśnie dlatego wartościowanie stanowisk i analiza wynagrodzeń powinny być ze sobą powiązane. Co daje połączenie wartościowania i danych kadrowo-płacowych? W tradycyjnym podejściu informacje o stanowiskach mogą znajdować się w jednym pliku, dane pracowników w systemie kadrowym, a analiza wynagrodzeń w kolejnym arkuszu Excel. Przy większej liczbie pracowników łatwo wtedy o błędy, nieaktualne dane i czasochłonne przygotowywanie raportów. enova365 łączy obszar Zarządzania Kapitałem Ludzkim z danymi kadrowo-płacowymi, dzięki czemu informacje wykorzystywane podczas analizy mogą pochodzić z jednego środowiska. System pozwala również zachować historię zatwierdzonych wyników wartościowania, co ułatwia powrót do wcześniejszych ustaleń i sprawdzenie, jakie kryteria obowiązywały w momencie przeprowadzania analizy. enova365 jako wsparcie w przygotowaniu firmy Transparentność wynagrodzeń to nie tylko stworzenie jednego raportu. To proces obejmujący dane o stanowiskach, pracownikach, wynagrodzeniach oraz zasadach, według których firma podejmuje decyzje płacowe. enova365 może wspierać ten proces – od uporządkowania informacji o stanowiskach i ich wartościowania, przez połączenie ich z danymi pracowników, aż po analizę wynagrodzeń i przygotowanie zestawień. Kluczowe jest jednak odpowiednie przygotowanie i konfiguracja systemu. Wercom wdraża enova365 i pomaga dopasować rozwiązanie do procesów obowiązujących w konkretnej organizacji. Zapraszamy do kontaktu!
Equal Gender Salary. No Wage Gap
Logo firmy Wercom
zweryfikowano

5/5(2 głosów)

Wercom

Oprogramowanie ERP dla biznesu


enova365
+1
Wielkopolskie
15 osób
Zobacz profil
Branża
Automotive, Biura rachunkowe, Budownicza, Chemiczna, Dystrybucja, eCommerce, Elektronika, Hotelarstwo, Meblarska, Metalurgiczna, Produkcyjna, Sektor publiczny, Spożywcza FMCG, Transportowa, Tworzywa sztuczne, Usługi
Opis
Pełnimy rolę przewodnika przy wyborze oprogramowania ERP. Jesteśmy Złotym Autoryzowanym Partnerem Symfonii oraz Autoryzowanym Partnerem enova 365....
rozwiń